سالك، عفونت انگلي پوست

[habibmakki]

Leishmaniasis

سالك يا ليشمانيوز يك عفونت انگلي پوست است كه توسط پشه ي خاكي منتقل مي‌ شود و ايجاد ضايعه پوستي مي ‌كند.

اين بيماري در مناطق مختلف كشور وجود دارد و از سال 68 تاكنون تعداد مبتلايان به آن سير صعودي داشته و افزايش چشمگيري را نشان داده است.

آلوده ‌ترين استان‌ ها بر اساس آمار، استان‌ هاي اصفهان و هرمزگان بوده ‌اند و نوع سالك شهري عمدتا در تهران، مشهد، شيراز، نيشابور و كرمان و نوع سالك روستايي در نقاطي از استان اصفهان، جنوب استان فارس، خراسان، مازندران، خوزستان، ايلام، بوشهر و هرمزگان وجود دارد.



دكتر مرداني، متخصص بيماري ‌هاي عفوني در گفتگو با جام‌ جم مي ‌گويد: ناقل اين بيماري پشه ي ريزي به نام پشه خاكي يا فلبوتوموس است كه 2 تا 3 ميلي‌ متر اندازه دارد. پشه خاكي ماده خونخوار است و از بدن انسان و بعضي از حيوانات تغذيه مي ‌كند. پشه خاكي ماده معمولا هر 5 روز يك بار خونخواري مي ‌كند و آلوده مي ‌شود و پس از حدود 10 روز مي‌ تواند آلودگي يا به عبارتي عامل بيماري را به فرد ديگري منتقل كند.

وي مي ‌افزايد: پشه خاكي معمولا در شب خونخواري مي ‌كند و روزها را در جاهاي تاريك و مرطوب اماكن انساني يا حيواني استراحت مي ‌كند. طول عمر پشه خاكي بالغ حدود يك ماه است.

مخزن بيماري در نوع روستايي يا مرطوب، عمدتا جوندگان (موش) است و در نوع احشايي، انسان مخزن است كه البته بسته به نوع آن متفاوت خواهد بود به عنوان مثال در نوع هندي انسان و در نوع مديترانه ‌اي از جمله ايران؛ سگ و سگ‌ سانان مخزن اصلي بيماري هستند.

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي ادامه مي‌ دهد: پشه‌ هاي خاكي پس از گزش افراد مبتلا به سالك يا جوندگان مبتلا، آلوده مي‌ شوند و در گزش‌ هاي بعدي موجب انتقال انگل به افراد سالم مي ‌شود.

معمولا پس از چند روز تا چند ماه محل گزش، مختصري قرمز و سپس متورم و حالت جوش مانند مي‌ شود و به تدريج از وسط زخمي ايجاد مي‌ شود و اطراف آن قرمز مي ‌شود. ممكن است اين ضايعه خشك يا داراي ترشح باشد.

رئيس بخش عفوني بيمارستان لقمان حكيم معتقد است محل زخم سالك پس از بهبودي ايجاد بدشكلي به خصوص در صورت مي ‌كند و مي ‌گويد: همچنين عفونت محل زخم با ساير ميكروب ‌ها گاهي منجر به عوارض شديد مي ‌شود.

بعضي مواقع نيز سالك در اعضاي حساس مثل بيني، پلك و گوش موجب سوراخ‌ شدگي و تغيير شكل قابل توجه آن ها مي ‌شود. البته ورود بيماري سالك در هر منطقه موجب ابتلاي بسياري از افراد به خصوص كودكان مي ‌شود.

دكتر مرداني درباره درمان اين بيماري مي ‌گويد: با انجام اقدامات مراقبتي، مراجعه ي به موقع و سريع و درمان بيماري مي ‌توان از عوارض اين بيماري پيشگيري كرد. به شرط آن كه درمان منظم، كامل و به مدت كافي باشد. درمان ناقص موجب مقاوم شدن انگل و شدت عوارض مي‌ شود. بهبودي كامل بيمار به همكاري خوب و مراجعه منظم بيمار به مركز درمان‌ كننده بستگي دارد.

وي اعتقاد دارد كه درمان منظم و به مدت لازم موجب از بين رفتن انگل در زخم و بهبودي مي ‌شود و مانع از انتقال بيماري به ديگران مي ‌شود و مي ‌تواند از گزش پشه و پوشاندن دائمي زخم پيشگيري كند.

ساير اقدامات لازم شامل استفاده از دوركننده‌ هاي حشرات در اطراف زخم، اسپري حشره‌ كش داخل خانه، استفاده از پشه ‌بند آغشته به سم به خصوص در زمان غروب و طلوع خورشيد، نصب توري در پنجره‌ ها، استفاده از پرده‌ هاي آغشته به سم در مقابل پنجره‌ ها و در‌هاي ورودي، معدوم و مدفون كردن صحيح زباله‌ ها و نخاله‌ هاي ساختماني و بهسازي محيط است.