داستان عروسک باربی

[habibmakki]

خلاصه:
در سالهاي اخير سوراخ کردن نواحي داخل و اطراف دهان در بين نوجوانان و جوانان شايع شده است. لزوم توجه دندانپزشکان و پزشکان به اين مسأله به علت احتمال وقوع عوارض دهاني - دنداني و تأثير در سلامت عمومي واجب است. دامنه‌ي خطرات و مشکلات همراه با سوراخ کردن زبان و لب از سايش غيرطبيعي دندان و سندرم ترک‌ دندان تا تحليل لثه و عفونتهاي سيستمي گسترش دارد. در اين مقاله به بررسي مشکلات احتمالي همراه سوراخ کردن دهان پرداخته مي‌شود که دندانپزشک ممکن است با آن مواجه شود.
سوراخ کردن بدن (Piercing) يک اقدام فرهنگي يا سنتي در انواع تمدنها با قدمت خيلي دور بوده است. در سالهاي اخير سوراخ کردن به طور روز افزون تحت عنوان مد و فقط به لحاظ جنبه‌ي زيبايي درآمده و تمام سطوح جامعه را در برمي‌گيرد. سوراخ کردن دهان بين جوانان بايد مورد توجه دندانپزشکان و پزشکان به علت خطرات و عوارض دهاني - دنداني و تأثير در سلامت عمومي قرار گيرد. سوراخ کردن داخل دهان شامل زبان و سوراخ کردن اطراف دهان شامل لبها، گونه و در موارد نادر زبان کوچک و فرنوم است. در بين انواع سوراخ‌کردنهاي غير سنتي، زبان شايع‌ترين محل و به دنبال آن لبها است.
اولين هشدار توسط Scully و Chen در 1992 در مورد خطرات و عوارض همراه سوراخ کردن دهان داده شد و پس از آن بررسي‌هاي زيادي در اين زمينه صورت گرفته است. خطرات و عوارض (جدول 1) از ناراحتيهاي موقت به علت وجود زيور آلات در دهان تا تحليل لثه و عفونتهاي سيستمي شديد متفاوت مي‌باشد.
در اين مقاله ما مروري مختصر روي گزارشهاي مختلف در زمينه‌ي عوارض احتمالي و مشکلات همراه سوراخ کردن زبان و لب خواهيم داشت. هدف ما ارائه‌ي ديدگاه عمومي از مشکلات احتمالي است که دندانپزشک با آن ممکن است مواجه شود. به اضافه‌ لزوم آگاهي دادن دندانپزشکان و پزشکان به بيماران در موردخطرات توام با سوراخ کردن دهان وجود دارد.
روشهاي سوراخ کردن دهان:
زبان معمولاً در ناحيه‌ي مياني سوراخ مي‌شود. در ناحيه‌ي median lingual sulcus البته در ناحيه‌ي قدام فرنوم لينگوال و dorsolateral سطح لينگوال نيز اين عمل انجام مي‌شود.
زيورآلات شايع در سوراخ‌کردن زبان barbell (دامبل مانند) بوده که شامل ميله‌ و توپي پيچ شونده در دو انتها است. سوراخ کردن لب در ناحيه‌ي مياني لب پايين، در مجاورت گوشه‌ي دهان و يا مجاور دندانهاي نيش در لب پايين انجام مي‌شود.
انواع Labret که انتهاي صاف آن در سمت مخاطي لب بوده، حلقه و Barbell براي سوراخ کردن لب به کار مي رود. بعد از سوراخ کردن شستشوي مداوم با آب نمک ولرم يا دهانشويه‌ آنتي‌سپتيک توصيه مي‌شود و از مصرف سيگار و نوشيدنيهاي حاوي الکل بايد پرهيز شود. بهتر است زيور آلات در محل خود مدتي بمانند تا مانع از مسدود شدن ناحيه‌ي سوراخ شده شود. هنگامي که ناحيه ترميم شد مي‌توان زيور آلات را روزانه در آورد، تميز کرد و به خوبي برس زد تا بهداشت دهان به خوبي حفظ شود و از ايجاد پلاک و جرم جلوگيري شود. در يک همه پرسي، DeMoor و ديگران گزارش دادند که اکثر بيماران هرگز زيور آلات را براي تميز کردن خارج نمي‌کنند. روشهاي سوراخ کردن بدون بي‌حسي انجام شده و توسط افراد بدون مجوز و غير حرفه‌اي پزشکي که خود آموخته ‌بوده و اطلاع ناچيزي از آناتومي داخل دهان و نواحي اطراف دهان دارند و ازشرايط پزشکي حاد مانند بيماري دريچه‌ي قلب و اختلالات خوني بي‌اطلاع هستند انجام مي‌گيرد که نهايتاً روشهاي استريل کردن يا پيشگيري از عوارض بعد از سوراخ کردن را نمي‌دانند.
آسيب مخاطي:
زبان به علت پر عروق بودن و ارتباط آن با مجراي تنفسي فوقاني مستعد ابتلاي به عوارض بعد از سوراخ کردن مي‌باشد. اين عوارض از موارد مختصر تا مخاطره‌انگيز متفاوت است. عوارض دهاني و دنداني همراه سوراخ کردن زبان به دو نوع حاد (اوليه) و مزمن (تأخيري) طبقه‌بندي مي‌شوند.
عوارض حاد معمولاً در عرض 24 ساعت بعد از فرو کردن زيور آلات به زبان نمايان شده و محدود به آسيب نسوج ظريف است. شايع‌ترين علائم حاد شامل درد، تورم، خونروي و عفونت موضعي است. عوارضي که چند هفته بعد از سوراخ کردن ايجاد مي‌شود شامل مشکلات عملکردي مانند dysphonia, dysphagia تداخل در جويدن و ايجاد جريان گالوانيک بين barbell و پر کردگيهاي فلزي دندان است. واکنش‌هاي ازدياد حساسيت تحت عنوان درماتيت تماسي نسبت به فلز در صورتي که زيور آلات جنس متوسطي داشته يا حاوي نيکل باشد نيز گزارش شده است. از عوارض نادر ديگر افزايش ميزان ترشح بزاق است. تحريک پوست اطراف ناحيه‌ي زيورآلات در لب پايين در ارتباط با حساسيت تماسي و جريان بزاق از ناحيه‌ي سوراخ شده است. در اکثر موارد اين عوارض دائمي نبوده و با گذشت زمان برطرف مي‌شوند. عوارض جدي‌تر و مخاطره انگيز براي حيات هم گزارش شده است مانندخونروي درازمدت،عفونتها و مشکلات مجراي تنفسي ثانويه به تورم زبان. در نهايت احتمال آسپيراسيون يا فرو بردن قسمتهايي از زيور آلات در صورت لق شدن آنها را نيز بايد در نظر داشت.
احتمال خونروي:
در سال 1977 Boardman و Smith گزارش کردند که خونروي، شايع‌ترين عارضه به دنبال سوراخ کردن زبان نمي‌باشد و خونروي دراز‌مدت در بيماران با مشکلات سيستمي مطرح است. طي روند سوراخ کردن، احتمال پارگي عروق خوني و آسيب به اعصاب عروقي وجود دارد. Hardee و ديگران از موارد از دست دادن قابل توجه خون ناشي از خونروي به ‌دنبال سوراخ کردن زبان گزارشي داشتند که منجر به کلاپس ناشي از افت فشارخون شده بود. خونروي درازمدت، هماتوم و اختلال در ترميم زخم بعد از سوراخ کردن لب گزارش شده است. به علت اختلالات ايجاد شده به دنبال خونروي، سوراخ کردن داخل دهان و اطراف دهان بايد توسط مراکز داراي گواهينامه انجام شود. اين مراکز بايد آموزشهاي لازم در زمينه‌ي بروز مشکلات احتمالي و چگونگي برخورد با موارد خونروي را آموزش ديده باشند از طرفي بررسي تاريخچه‌ي پزشکي افراد قبل از اقدام به سوراخ کردن بايد انجام شودتا احتمال وجود اختلال خونروي کنار گذاشته شود.
رشد بيش از اندازه نسج در موضع:
از ميان عوارض تأخيري به دنبال سوراخ کردن دهان، مي‌توان آسيبهاي تروماتيک وارده به سطوح مخاطي در ناحيه‌ي سوراخ شده را نام برد که شامل گشادي سوراخ، سوزش شيميايي به علت توجه و مراقبت بيش از حد ناحيه، پارستزي، سيالادنيت، لنفادنيت، واکنشهاي جسم خارجي سارکوئيد مانند گرانولوما و تشکيل scar در ناحيه‌ي سوراخ شده به دنبال خارج کردن barbell, labret، همچنين درصورت خيلي کوتاه بودن تنه barbell احتمال رشد بيش از حد نسج در موضع همراه با رشد سطح مخاطي ترميم ناحيه‌ي زباني روي barbell وجود دارد.
سوراخهاي زباني که در ناحيه‌ي پشتي يا شکمي زبان مدفون شوند نيز گزارش شده است. از طرف ديگر تنه‌ي بلند barbell ممکن است باعث شود barbell به داخل نسج حرکت کرده و منتهي به واکنش نسج التهابي هيپرپلاستيک و تجمع پلاک دنداني و جرم روي آن شود.
سوراخ کردن‌هاي داخل دهان ممکن است منجر به توليد نسج کلوئيد هيپرتروفيک شود. ضايعات کلوئيد هنگامي که نسج سالم به داخل ناحيه‌ي سوراخ شده نفوذ کند ايجاد مي‌شود و شاخص آنها توليد ماده‌ي موسيني بينابيني روي کلاژن بافت همبند است. بنا به گزارش Neibuger در موارد وجود نسج کلوئيد يا هيپرتروفيک بدون علائم عفوني Neibuger بهبود در بهداشت دهان بيمار و کاهش در اندازه‌ي‌ تنه barbell باعث بهبود قابل توجه بود ولي ضايعه به طور کامل بهبود نيافت. در اکثر موارد پروليفراسيون بافت به دنبال سوراخ شدن زبان نياز به جراحي نبوده و ترميم بعد از برداشتن زيور آلات صورت مي‌گيرد
تروما به دندان:
امکان وارد آمدن تروما به نسج سخت دندان توسط زيور آلات وجود دارد. سوراخ کردن زبان شايعترين موارد گزارش آسيب‌به دندانها بوده است. در 1997 DiAngelis پيشنهاد کرد که سوراخ کردن زبان ممکن است باعث سايش غيرطبيعي دندان (abrasion) شده و منتهي به حساس شدن به سرما به ويژه در مولرهاي اول فک پايين ناشي از سندرم ترک دندان شود. دندانها ممکن است طي صحبت کردن يا جويدن يا گاز گرفتن barbell يا برخورد آن به دندانها آسيب ببينند. آسيبهاي وارده به دندانها معمولاً محدود به مينا، عاج يا گاهي پالپ دندان است. Campbell و ديگران گزارش دادند که شکستگي‌ دندانهاي خلفي شامل مولرها و پرمولرها معمولاً توسط زيورآلات ناحيه‌ي زباني صورت مي‌گيرد. آسيب به دندانها معمولاً در سال اول کاربرد زيورآلات صورت مي‌گيرد، به خصوص اگر تنه‌ي بلند barbell براي نصب اوليه‌ي آن بعد از 2 هفته تعويض نشود. رابطه‌‌ي مستقيمي بين مدت سايش و ايجاد تروما به دندانهاي خلفي گزارش شده است. ساير عوامل کمک کننده به شکستگي دندان به دنبال سوراخ کردن زبان شامل گازگرفتن عادتي يا جويدن روي وسيله، اندازه‌ي زيورآلات متصل به barbell، طول تنه barbell و نوع وسيله‌ به کار رفته در آن است.
روشهاي ترميمي به کار رفته بايد مطابق با زيور به کار رفته براي زبان باشد تا طول عمر بالايي داشته باشند. Onlay پرسلن به عنوان مثال در صورت وجود زيورآلات زباني barbell مناسبي نيست چون پرسلن ماهيت شکننده داشته و مقاومت پاييني نسبت به ضربه دارد. روکش پرسلن ممکن است توسط زيور آلات زباني پريده شود. لذا به بيماران بايد توصيه شود تا زيور آلات دهاني را به طور دائم برداشته يا توپي فلزي را با نوع بدون فلز تعويض کنند. اخيراً پايانه‌هاي نرم لاستيکي و پوششهاي پيچ شونده‌ي آکريلي وارد بازار شده‌اند که کمتر باعث پريدگي پرکردگي دندان مي‌شوند.
تروما به لثه:
موارد زيادي گزارش شده که سوراخ کردن دهان فاکتور مؤثري درايجاد تروما به لثه است. ماهيت، وسعت و شدت ضايعات موکو - ژنژيوال براساس طبقه‌بندي Miller در مورد تحليل نسج مارژينال صورت گرفته. تحليل لثه به ويژه در ارتباط با ميخهاي لبي يا labret بوده و غالباً در سطح لابيال دندانهاي قدامي فک پايين صورت مي‌گيرد. تحليل لثه روي سطح لينگوال دندانهاي قدامي فک پايين به علت زيور آلات زباني نيز گزارش شده. نسبت مستقيمي بين شيوع تحليل لثه مربوط به سوراخ کردن زبان و لب و مدت زمان قراردادن آن وجود دارد. براساس تحقيق Campbell و ديگران تحليل لينگوال لثه بعد از 2 سال کاربرد زيورآلات ديده شد. barbell هاي با تنه‌ي بلند احتمال تحليل لينگوال را افزايش مي‌دهند. اخيراً Leichter و Monteith افزايش شيوع و شدت تحليل باکال را با سوراخ کردن لب و مدت مصرف زيور آلات بيان کردند. تحليل لثه همراه زيورآلات غالباً به صورت ضايعه‌ي باريک شياردار روي لثه‌ي سطح باکال و لينگوال قداميهاي فک پايين صورت مي‌گيرد. عمق تحليل 2 تا 3 ميلي‌متر يا بيشتر و تاحد يا فراتر از محل اتصال موکو - ژنژيوال مي‌رود. بيماران داراي زيورآلات دهاني مي‌توانند در خطر ازدست دادن محسوس اتصالات پريودونتال باشند که نهايتاً منجر به از دست دادن دندان مي‌شود. از دست دادن شديد اتصالات ممکن است در مواردي که تحليل لثه ناچيز است نيز صورت گيرد. از آنجايي که از دست دادن اتصالات ممکن است ناديده گرفته شود بررسي مرتب پريودونشيم و معاينه‌ي تحليل لثه به ويژه در سطح لينگوال دندانهاي قدامي براي بيماران داراي سوراخ کردگي دهاني يا تاريخچه‌ي‌ آن الزامي است.
عفونتهاي موضعي:
از آنجايي که سوراخ کردن، نسوج زير جلدي را مورد تهاجم قرار مي‌دهد لذا احتمال ايجاد عفونت وجود دارد. طي روند سوراخ کردن، استانداردهاي کنترل عفونت که شامل کاربرد دستکشهاي يکبار مصرف، وسايل استريل يا يکبار مصرف و زيور آلات استريل است بايد رعايت شود. از آنجايي که سوراخ کردن نواحي مختلف بدن طي اصول غيراستاندارد و بدون در نظر گرفتن کنترل عفونت و معيارهاي بهداشتي صورت مي‌گيرد، لذا مشتريان سوراخ کردن دهان در معرض خطر بالاي ايجاد عفونتهاي موضعي و عمومي سيستمي هستند.
عفونتها، عارضه‌ي شايع سوراخ کردن زبان هستند. در يک گزارش اخير حدود 20 درصد عفونت به دنبال سوراخ کردن داخل دهان بوده است. تجمع بيوفيلم دنداني و جرم در نواحي سوراخ شده ممکن است باعث عفونت شود. درمان شامل بهبود بهداشت دهان با کاربرد دهانشويه‌ي آنتي‌سپتيک، درمان مناسب با آنتي‌بيوتيک و انسيزيون و درناژ آبسه است.
عفونتهاي سيستمي:
زخم باز درمحل سوراخ شده ممکن است منبع عفونتهاي سيستمي باشد زيرا باعث دخول ميکروارگانيسم‌ها به جريان خون مي‌شود. اين مسأله ممکن است منتهي به ايجاد عفونت بعدي ساير اعضاء توسط ميکروارگانيسم‌ مستقر شده در حفره‌ي دهان شود. باکتريمي راجعه ممکن است خطري بعد از سوراخ کردن زبان به ويژه در افراد داراي نقص ايمني باشد. بيماري روماتيسم قلبي، اختلالات مادرزادي، hypertrophic cardiomyopathy، پرولاپس دريچه‌ي ميترال همراه murmur و کلسيفيکاسيون ميترال به عنوان فاکتورهاي مساعد کننده دانسته شده است. آندوکارديت عفوني ممکن است توسط باکتري متاستاتيک دهاني ايجاد شود. هنگامي که باکتريها وارد جريان خون شدند کولونيزاسيون آنها در آندوکارد دريچه‌‌هاي دچار مشکل مادرزادي يا اکتسابي صورت مي‌گيرد. آندوکارديت عفوني باکتريايي بعد از سوراخ کردن بدن نادر است. هر چند طي چند سال گذشته گزارشهاي موردي از آندوکارديت عفوني به دنبال سوراخ کردن زبان موجود بوده است. همه پرسي اخير در مورد افرادي که اقدام به سوراخ کردن زبان مي‌کنند نشان داده که تعداد کمي از آنها از خطر آندوکارديت باکتريال در گروه خاصي از افراد مطلع بودند.
براي جلوگيري از بروز عوارض اين عفونتها، بيماران در خطر ابتلا به آندوکارديت مانند افرادي که در خطر بالا قبل از درمانهاي دندانپزشکي هستند بايد از پيش تحت درمان آنتي بيوتيک پيشگيري قرار گيرند. ساير عوارض مخاطره انگيز به رغم نادر بودن شامل آبسه‌هاي Cerebral brain و آنژين لوودويگ به دنبال عفونت ناشي از سوراخ کردن زبان است. روشهاي جراحي آسپتيک نامناسب و عدم استريليزاسيون مناسب وسايل طي اقدامات سوراخ کردن ممکن است احتمال انتقال عفونت را افزايش دهد. هرچند هيچ بررسي آماري در مورد خطرات احتمالي انتقال عفونت به دنبال سوراخ کردن دهان گزارش نشده است. انستيتو ملي سلامت (NIH) اين اقدام را به عنوان راهي براي انتقال ويروسها ازراه خون مانند هپاتيت و HIV دانسته است. هپاتيت C و B شايع‌ترين ويروسهاي منتقل شده توسط سوراخ کردن بدن به شمار مي‌روند.
بسياري معتقدند سوراخ کردن دهان ممکن است باعث انتقال ويروس HIV شود ولي هيچ گزارشي در مقالات ديده نشده است.
جمع‌بندي:
سوراخ کردن زبان و لب خطر قابل توجهي را به صورت آسيب مستقيم و غير مستقيم به نسوج دهاني سخت و نرم وارد مي‌کند وبه مقدار کمتري ممکن است عامل عفونتهاي سيستمي کشنده باشد. با توجه به رشد علاقه به سوراخ کردن داخل و اطراف دهان، دندانپزشکان بايد به عوارض احتمالي همراه اين مسأله آشنا بوده و قادر به شناسايي افراد در خطر ابتلا به عوارض ناشي از آن باشند. همراه با والدين، دندانپزشکان بايد نقش مهمي در آگاه سازي بيماران از عوارض سوراخ کردن دهان داشته باشند و راهنمايي‌هاي مناسب را ارائه دهند.